Deall OWR yng Nghymru
Mae cyhoeddi'r adroddiad hwn yn gam pwysig mewn sgwrs genedlaethol barhaus am sut rydym yn gofalu am rai o'r plant a'r bobl ifanc fwyaf agored i niwed yng Nghymru.
Ers cyhoeddi datganiad sefyllfa yn 2023, mae ADSS Cymru wedi codi pryderon cyson am y defnydd cynyddol o wasanaethau cartrefi gofal preswyl i blant sy'n gweithredu heb gofrestru (OWR), a'r pwysau system sy'n gyrru eu defnydd. Mae ein datganiad yn 2023 yn tynnu sylw at y ffaith bod y trefniadau hyn yn digwydd mewn cyd-destun o bwysau system digynsail, lle mae awdurdodau lleol yn aml yn cael eu gadael heb ddewis arall hyfyw er mwyn cyflawni eu dyletswyddau diogelu. Nawr, rydym yn cyhoeddi'r adroddiad llawn, sy'n adeiladu ar y sefyllfa honno trwy gyflwyno lleisiau pobl ifanc sydd wedi profi lleoliadau OWR yn uniongyrchol.
Beth mae'r adroddiad yn ei ddweud wrthym
Gyda chefnogaeth Prifysgol Caerdydd a Dr Sophie Hallett a arweiniodd yr ymchwil hon ar ran ADSS Cymru, mae'r adroddiad hwn yn rhoi darlun arbennig o fywyd o fewn gwasanaethau cartrefi gofal OWR.
Mae rhai pobl ifanc yn disgrifio profiadau o ddiogelwch, sefydlogrwydd a pherthnasoedd cryf â staff, gan ddisgrifio amgylcheddau sydd, ar adegau, yn teimlo'n debycach i gartref na lleoliadau blaenorol. Mae eraill yn disgrifio anghysondeb, bylchau mewn cymorth, a darpariaeth nad oedd yn diwallu eu hanghenion yn llawn.
Mae'r profiadau hyn yn dangos sut olwg sydd ar ofal da, a lle mae'r system yn methu. Maent hefyd yn atgyfnerthu casgliad clir, nad yw trefniadau OWR eu hunain yn fodel gofal priodol neu gynaliadwy.
Y cyd-destun ehangach
Mae awdurdodau lleol ledled Cymru yn parhau i wynebu heriau sylweddol o ran sicrhau lleoliadau addas, yn enwedig i blant ag anghenion cymhleth.
Mewn rhai achosion, mae gwasanaethau cartrefi gofal preswyl plant OWR wedi cael eu defnyddio fel dewis olaf i fodloni dyletswyddau diogelu statudol lle nad oes lleoliad cofrestredig ar gael. Mae'r penderfyniadau hyn yn adlewyrchu realiti system lle mae'r galw yn parhau i fod yn fwy na'r cyflenwad.
Beth sy'n digwydd nesaf
Mae'r adroddiad hwn yn alwad i weithredu ar yr hyn a wyddom.
Mae'n tynnu sylw at yr angen i:
- Cynyddu digonolrwydd lleoliad ar draws gofal maeth a darpariaeth breswyl
- Sicrhau bod yr holl ofal yn cael ei ddarparu o fewn fframwaith rheoledig, o ansawdd uchel
- Ymgorffori lleisiau pobl ifanc wrth lunio gwasanaethau
- Cryfhau gweithio mewn partneriaeth ar draws y system
Mae ADSS Cymru yn parhau i fod yn glir bod pob plentyn a pherson ifanc yn haeddu gofal diogel, sefydlog a rheoledig. Dylai'r profiadau a rennir yn yr adroddiad hwn lywio sut mae'r system yn esblygu i wneud hynny'n realiti.
